Kasteel Vajdahunyad

Achter het Heldenplein, op een eilandje in de vijver van het Stadspark, staat een kasteel dat eruitziet alsof het uit een sprookjesboek komt. Het is een van de verrassendste plekken van Boedapest, juist omdat het niet is wat het lijkt.

Een kasteel voor een tentoonstelling

Kasteel Vajdahunyad werd gebouwd voor de Millenniumtentoonstelling van 1896, waarmee Hongarije duizend jaar Magyaarse aanwezigheid in het Karpatenbekken vierde. Het Stadspark was het hoofdterrein van die tentoonstelling. Architect Ignác Alpár kreeg de opdracht om de bouwgeschiedenis van Hongarije in één complex samen te brengen. Hij liet zich inspireren door ruim twintig bestaande gebouwen uit het toenmalige koninkrijk.

De eerste versie was tijdelijk, gebouwd van hout en karton. Het kasteel werd zo populair bij de inwoners van Boedapest dat de stad besloot het permanent te maken. Tussen 1904 en 1908 werd het opnieuw opgetrokken in steen en baksteen, grotendeels volgens Alpárs oorspronkelijke ontwerp.

Het kasteel is dus nooit de woning geweest van een koning of edelman, en ook geen vesting. Het is een architectonische vertelling.

Vier stijlen, één kasteel

Het complex is zo ingedeeld dat je, rondlopend, door de tijd wandelt:

• Romaans, voor de tijd van de Árpáden-dynastie. Het bekendste deel is de kapel met het rijk versierde portaal, naar voorbeeld van de abdijkerk van Ják in West-Hongarije.
• Gotisch, met als blikvanger de vleugel naar voorbeeld van het kasteel van Hunedoara in Transsylvanië (Hongaars: Vajdahunyad, nu in Roemenië). Daar komt de naam vandaan. Dat kasteel was van de familie Hunyadi, de familie van koning Matthias Corvinus.
• Renaissance en barok, voor de latere eeuwen. In de barokke vleugel zit het museum.

Het Landbouwmuseum

Sinds de heropbouw huisvest het kasteel het Hongaars Landbouwmuseum (Magyar Mezőgazdasági Múzeum). Het gaat over landbouw, veeteelt, bosbouw, visserij en jacht. Vooral de jachtzalen, met gewelven, glas-in-lood en honderden geweien en opgezette dieren, maken indruk. De collectie liep in de Tweede Wereldoorlog en in 1956 schade op en is daarna weer opgebouwd.

Anonymus

Op de binnenplaats zit, met een kap over zijn hoofd, het bronzen beeld van Anonymus: de naamloze kroniekschrijver van koning Béla, die rond 1200 de oudste bewaarde geschiedenis van de Hongaren schreef. Het beeld is van beeldhouwer Miklós Ligeti. Het is een lokale gewoonte om zijn glimmende pen aan te raken; dat zou inspiratie brengen.

De vijver en de ijsbaan

Het kasteel ligt op het Széchenyi-eiland in de vijver van het Stadspark en is via bruggen bereikbaar. In de zomer kun je er roeibootjes of waterfietsen huren. In de winter verandert een groot deel van de vijver in een openluchtijsbaan, een van de oudste van Europa en een geliefde plek bij de inwoners van de stad. Het seizoen en de openingstijden verschillen per jaar.

Het kasteel is ook het decor voor evenementen, festivals en concerten, vooral in de zomer.