Gellértheuvel en Citadel

De Gellértheuvel (Gellért-hegy) rijst zo'n 235 meter boven zeeniveau op, direct aan de Donau. Er is geen punt in de stad waar je de ligging van Boedapest beter ziet. Vanaf de top kijk je stroomopwaarts langs de Elisabethbrug, de Kettingbrug en de Margarethabrug naar het Parlement, met recht tegenover je de binnenstad van Pest.

Een heuvel met een verhaal

De heuvel is vernoemd naar bisschop Gellért (Gerardus), een Venetiaanse monnik die de eerste Hongaarse koning, Stefanus, hielp het christendom te verspreiden. Volgens de legende werd hij in 1046 tijdens een heidense opstand van de heuvel naar beneden gestort. Sinds 1904 staat zijn bronzen beeld, met opgeheven kruis, in een halfronde zuilengalerij boven de Elisabethbrug, bij een kunstmatige waterval.

In de achttiende eeuw lagen er wijngaarden op de hellingen; de wijk Tabán aan de voet stond bekend om zijn wijn. Na de mislukte Hongaarse vrijheidsstrijd van 1848–1849 lieten de Habsburgers op de top de Citadel bouwen, een fort vanwaar je zowel Boeda als Pest onder schot kon houden. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog was de heuvel het toneel van zware gevechten tijdens het beleg van Boedapest.

Het Vrijheidsbeeld

Het Vrijheidsbeeld (Szabadság-szobor), een vrouwenfiguur met een palmblad boven haar hoofd, werd in 1947 onthuld. Het beeld is van Zsigmond Kisfaludi Strobl en herdacht oorspronkelijk de 'bevrijding' door het Sovjetleger. Er gaat een hardnekkig verhaal rond dat het ontwerp eerst bedoeld was als monument voor de zoon van regent Horthy, die bij een vliegtuigongeluk omkwam; historici zijn het daar niet over eens.

Na 1989 bleef het beeld staan, omdat het inmiddels een symbool van de stad was geworden. De opschriften werden aangepast, zodat het nu alle Hongaren herdenkt die voor vrijheid en onafhankelijkheid zijn gestorven. Het beeld van de Sovjetsoldaat dat aan de voet stond, staat nu in Memento Park.

De Citadel

De Citadel werd na 1849 gebouwd en diende later onder meer als kazerne en toeristische trekpleister met restaurant. De afgelopen jaren wordt het complex heringericht tot een park met onder meer een tentoonstellingsruimte. Daardoor was een deel van het plateau langere tijd afgesloten. Controleer voor je bezoek welke delen toegankelijk zijn; het uitzicht vanaf de paden rond de top is in elk geval de moeite waard.

Naar boven

• Vanaf de Elisabethbrug: via trappen en paden langs het Gellértmonument. Steil, maar met veel uitzichtpunten onderweg.
• Vanaf het Gellért-bad: vanaf Szent Gellért tér loop je langs de Rotskerk omhoog; ook steil.
• Met de bus: bus 27 stopt vlak onder de top. Handig als je slecht ter been bent.

Reken op twintig tot dertig minuten klimmen. Loop je door naar de andere kant, dan kom je uit bij het Gellért-bad of het Rudas-bad: een warm bad na de wandeling.

Rotskerk

Aan de voet van de heuvel, schuin tegenover het Gellért-bad, ligt de Rotskerk (Sziklatemplom): een kerk in een natuurlijke grot. Ze werd in 1926 ingewijd, in 1951 door het communistische regime gesloten en sinds 1989 weer gebruikt door de paters paulinen. Meer ondergrondse plekken vind je bij de grotten van Boedapest.

Werelderfgoed

De Donau-oevers, met de Gellértheuvel als groen decor, maken deel uit van het UNESCO-werelderfgoed 'Boedapest, met de oevers van de Donau, de Burchtwijk en de Andrássy út'.