Bruggen van Boedapest

Boedapest is ontstaan uit drie steden: Boeda en Óbuda op de heuvelachtige westoever, Pest op de vlakke oostoever. Eeuwenlang was de Donau daartussen een echte grens. Pas in de negentiende eeuw kwam er een vaste brug, en in 1873 werden de drie steden samengevoegd tot Boedapest.

Binnen de stadsgrenzen kruist een tiental bruggen de Donau, waaronder spoorbruggen en ringwegbruggen. Voor bezoekers draait het vooral om de vijf bruggen in het centrum: de Margarethabrug, de Kettingbrug, de Elisabethbrug, de Vrijheidsbrug en de Petőfibrug. Alle bruggen in Boedapest werden aan het eind van de Tweede Wereldoorlog opgeblazen; wat je nu ziet, is grotendeels na 1945 hersteld of herbouwd.

Van pontonbrug naar Kettingbrug

Tot halverwege de negentiende eeuw staken mensen de rivier over met veerboten en een pontonbrug die alleen buiten de winter lag. Als er ijs op de Donau dreef, was oversteken lastig of onmogelijk. Volgens het bekende verhaal kon graaf István Széchenyi daardoor dagenlang niet op tijd bij de begrafenis van zijn vader komen. Hij werd de grote drijvende kracht achter een vaste brug.

Kettingbrug (Széchenyi lánchíd)

De Kettingbrug werd in 1849 geopend en was de eerste vaste brug tussen Boeda en Pest. Het ontwerp is van de Engelse ingenieur William Tierney Clark; de Schot Adam Clark leidde de bouw. Het plein aan de Boeda-kant, Clark Ádám tér, is naar hem vernoemd. De stenen leeuwen aan beide uiteinden zijn het bekendste detail. Het verhaal dat de beeldhouwer zich van de brug stortte omdat de leeuwen geen tong zouden hebben, is een legende: de tongen zijn er wel, maar je ziet ze niet vanaf de grond. De brug werd recent grondig gerenoveerd.

Margarethabrug (Margit híd)

De tweede vaste brug werd tussen 1872 en 1876 gebouwd naar een Frans ontwerp. Opvallend is de knik in het midden: de brug volgt de stroming aan weerszijden van de zuidpunt van het Margaretha-eiland, waar een korte aftakking naar het eiland loopt. In november 1944 explodeerde een deel van de brug voortijdig terwijl er druk verkeer overheen ging; daarbij kwamen honderden mensen om het leven. De trams 4 en 6 rijden over deze brug.

Elisabethbrug (Erzsébet híd)

De oorspronkelijke Elisabethbrug werd in 1903 geopend en had destijds een van de grootste overspanningen ter wereld. Na de oorlog was ze niet te herstellen. De huidige, witte hangbrug werd in 1964 geopend en is de enige grote brug in het centrum die niet in haar oude vorm terugkwam. Ze is vernoemd naar keizerin Elisabeth ('Sisi'), die in Hongarije erg geliefd was. Haar beeld staat in een plantsoen aan de Boeda-kant. Boven de brug kijkt het beeld van bisschop Gellért uit over de rivier, halverwege de Gellértheuvel.

Vrijheidsbrug (Szabadság híd)

De groene Vrijheidsbrug werd in 1896 geopend, in het jaar van de duizendjarige viering van Hongarije, en heette toen Frans Jozefbrug. Volgens de overlevering sloeg de keizer zelf de laatste, zilveren klinknagel in. Bovenop de pijlers zitten bronzen turulvogels, de mythische vogel uit de Hongaarse oorsprongsverhalen. De brug verbindt het plein bij het Gellért-bad met de Grote Markthal en is de kortste van de centrale bruggen.

Petőfibrug, Rákóczibrug en verder

De Petőfibrug werd in de jaren dertig gebouwd en droeg eerst de naam van regent Miklós Horthy. Na de oorlog werd ze herbouwd en naar de dichter Sándor Petőfi vernoemd. Ze verbindt de Grote Ring (Nagykörút) in Pest met de Technische Universiteit in Boeda.

Zuidelijker ligt de Rákóczibrug (tot 2011 Lágymányosi híd, geopend in 1995), vlak bij het Nationaal Theater en het cultuurpaleis Müpa. In het noorden verbindt de Árpádbrug Óbuda met Pest via de noordpunt van het Margaretha-eiland; de bouw begon in 1939 en werd pas in 1950 afgerond, onder de naam Stalinbrug. Helemaal aan de noordrand ligt de Megyeri-brug (2008), een tuibrug die deel uitmaakt van de ringweg M0.

Waar zie je de bruggen het mooist?

• Vanaf de Gellértheuvel: het klassieke panorama over de Elisabeth-, Ketting- en Margarethabrug.
• Vanaf het Vissersbastion: de Kettingbrug met het Parlement erachter.
• Vanaf het water: tijdens een rondvaart vaar je onder de bruggen door, 's avonds met alle verlichting aan.
• Vanuit tram 2: een van de mooiste tramritten van Europa, langs de hele Pest-oever.