Sint-Stefanusbasiliek

De Sint-Stefanusbasiliek is de grootste kerk van Boedapest en een van de beeldbepalende gebouwen van Pest. Ze staat in Lipótváros, tussen het Parlement en de binnenstad, en is gewijd aan Stefanus I, de eerste koning van Hongarije (gekroond rond het jaar 1000, overleden in 1038). Architectonisch is het een kathedraal: samen met de basiliek van Esztergom is het de zetel van het aartsbisdom Esztergom-Boedapest. In 1931 kreeg de kerk van paus Pius XI de eretitel basilica minor.

Ruim vijftig jaar bouwen

De bouw begon in 1851 naar een neoklassiek ontwerp van József Hild. Na diens dood in 1867 nam Miklós Ybl het over, de architect die ook de Opera ontwierp. Kort daarna, in 1868, stortte de koepel in. Ybl moest het ontwerp grotendeels opnieuw maken, nu in neorenaissancestijl. Ook hij zag het einde niet: hij overleed in 1891, waarna József Kauser het werk voltooide. In 1905 was de basiliek klaar.

Even hoog als het Parlement

De koepel is 96 meter hoog, precies even hoog als die van het Parlementsgebouw. Dat wordt vaak uitgelegd als symbool voor het evenwicht tussen kerk en staat. Je hoort ook vaak dat er in Boedapest niets hoger mag zijn dan 96 meter. Dat klopt niet (meer) voor de hele stad: in het historische centrum gelden strikte hoogtebeperkingen, maar buiten het centrum staat inmiddels een kantoortoren die hoger is.

De Heilige Rechterhand

In de kapel links van het hoofdaltaar ligt, in een rijk versierd reliekschrijn, de gemummificeerde rechterhand van koning Stefanus: de Szent Jobb. Het relikwie heeft een lange reis door Europa achter de rug en kwam in de twintigste eeuw in de basiliek terecht. Op 20 augustus, de nationale feestdag ter ere van Stefanus, wordt de hand in een processie rond de basiliek gedragen.

Het interieur

Binnen valt vooral het licht op dat door de koepel naar binnen valt, de marmeren pilaren en de mozaïeken. Kunstenaars als Gyula Benczúr, Károly Lotz en beeldhouwer Alajos Stróbl werkten mee aan de decoratie. Achter het hoofdaltaar staat een marmeren beeld van Stefanus; in een zijkapel hangt Benczúrs schilderij waarop Stefanus de Heilige Kroon aan de Maagd Maria opdraagt, met het verzoek de patrones van Hongarije te worden.

In de torens hangen klokken, waaronder een van de zwaarste van het land.

Het panoramaterras

Rond de koepel loopt op grote hoogte een omloop. Je komt er via een lange trap of deels met een lift. Het uitzicht reikt van de Burchtheuvel en de Gellértheuvel tot ver over Pest. Het terras is niet het hele jaar en niet bij elk weer open; controleer dit vooraf.

Concerten en vieringen

De basiliek heeft een lange muzikale traditie. Er zijn regelmatig orgelconcerten en koorconcerten; het actuele programma staat op de website van de basiliek. Op kerstavond wordt hier een drukbezochte nachtmis gevierd. In de adventsperiode staat op het plein voor de kerk een kerstmarkt.