Parlementsgebouw

Het Országház is het grootste gebouw van Hongarije en al ruim een eeuw het politieke hart van het land. Met zijn symmetrische gevel, zijn spitse torentjes en de koepel in het midden domineert het de Pest-kant van de Donau. Het gebouw is nog volop in gebruik: hier vergadert het Hongaarse parlement.

Een korte geschiedenis

Nadat Boeda, Pest en Óbuda in 1873 waren samengevoegd tot Boedapest, wilde de jonge hoofdstad een parlementsgebouw dat de ambities van het land liet zien. Er kwam een ontwerpwedstrijd, die werd gewonnen door architect Imre Steindl. De bouw begon in 1885. In 1896, het jaar waarin Hongarije het duizendjarig bestaan van de Magyaarse staat vierde, werd het gebouw in gebruik genomen; helemaal klaar was het pas in 1904. Steindl zelf maakte de voltooiing niet meer mee: hij overleed in 1902.

Tegenover het Parlement verrezen in dezelfde periode twee andere monumentale gebouwen: het voormalige Paleis van Justitie (Kúria) en het ministerie van Landbouw. In het Paleis van Justitie zat lange tijd het Etnografisch Museum; dat is inmiddels verhuisd naar een nieuw gebouw in het Stadspark.

Architectuur

De stijl is neogotisch, met duidelijke invloeden van het parlement in Londen, maar met een koepel en een indeling die eerder aan de renaissance doen denken. Het gebouw is ongeveer 268 meter lang en de koepel is 96 meter hoog: precies even hoog als de Sint-Stefanusbasiliek. Dat getal wordt vaak in verband gebracht met het jaar 896, waarin de Magyaren zich volgens de traditie in het Karpatenbekken vestigden.

Binnen tel je honderden kamers, gangen en trappen. De gevel is van een relatief zachte kalksteen die gevoelig is voor vervuiling en verwering. Daarom wordt er vrijwel altijd wel ergens gerestaureerd; reken erop dat je steigers ziet.

In de communistische periode stond er een rode ster op de top van de koepel. Die werd na de politieke omwenteling van 1989–1990 verwijderd.

De Heilige Kroon

Het belangrijkste object in het gebouw is de Heilige Kroon van Hongarije, samen met de scepter, de rijksappel en het kroningszwaard. De kroon is een nationaal symbool met een bewogen geschiedenis. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog brachten Hongaarse kroonwachters de regalia naar het westen, waar ze aan het Amerikaanse leger werden overgedragen, zodat ze niet in Sovjethanden vielen. Tijdens een groot deel van de Koude Oorlog lag de kroon in Fort Knox in de Verenigde Staten. In 1978 gaf de regering-Carter hem terug aan Hongarije. Eerst was hij te zien in het Nationaal Museum; sinds 2000 staat hij onder de koepel van het Parlement, bewaakt door een erewacht. Fotograferen is bij de kroon niet toegestaan.

Het Kossuthplein

Het plein voor het Parlement is vernoemd naar Lajos Kossuth, een van de leiders van de revolutie van 1848–1849. Op het plein staan onder meer een Kossuth-monument, een ruiterstandbeeld van vorst Ferenc Rákóczi II en een gedenkplek voor de opstand van 1956. Op 25 oktober 1956 werd hier op demonstranten geschoten; een herdenkingsplek op het plein staat daarbij stil.

Iets ten zuiden van het Parlement, aan de kade, staan de Schoenen aan de Donauoever: zestig paar ijzeren schoenen ter nagedachtenis aan de Joden die in 1944–1945 door Pijlkruisers op deze plek zijn doodgeschoten en in de rivier geworpen. Het is een van de meest aangrijpende monumenten van de stad.

Hoe werkt een bezoek?

De rondleidingen starten in het bezoekerscentrum aan het Kossuthplein. Je loopt met een gids (of audiotoelichting) langs de hoofdingang, het grote trappenhuis, de koepelhal met de Heilige Kroon, een lobby en de oude zaal van het Hogerhuis. Hongarije heeft sinds 1945 één kamer; het huidige parlement telt sinds 2014 199 leden, die voor vier jaar worden gekozen.

Let op het verschil tussen een rondleiding binnen en een wandeltour buitenom: bij de laatste ga je niet naar binnen.